Giai đoạn 1: Kinh nghiệm “I AM”

Cách đây khoảng 20 năm, mọi chuyện bắt đầu với câu hỏi: “Trước khi sinh ra, ta là ai?” Tôi không biết vì sao, nhưng câu hỏi này dường như chiếm trọn toàn bộ con người tôi. Tôi có thể ngồi nhiều ngày nhiều đêm chỉ để chú tâm, nghiền ngẫm câu hỏi này; cho đến một ngày, mọi thứ dường như hoàn toàn đứng lặng, ngay cả một sợi tơ ý niệm cũng không khởi lên. Chỉ đơn thuần là không có gì và hoàn toàn rỗng không, chỉ còn cảm giác tồn tại thuần khiết này. Cảm giác đơn thuần về “tôi”, Hiện Tiền này, nó là gì? Nó không phải thân thể, không phải tư tưởng vì không có tư tưởng, hoàn toàn không có gì cả, chỉ là chính Tồn Tại. Không cần bất cứ ai xác nhận sự hiểu biết này.

Ngay khoảnh khắc chứng ngộ ấy, tôi kinh nghiệm một dòng năng lượng khổng lồ được phóng thích. Như thể sự sống đang tự biểu đạt qua thân thể tôi, và tôi chẳng là gì ngoài sự biểu đạt này. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, tôi vẫn chưa thể hiểu trọn vẹn kinh nghiệm này là gì và tôi đã hiểu lầm bản tánh của nó như thế nào.

Bình luận của Soh: Đây cũng là Giai đoạn Thứ nhất trong Năm vị của Động Sơn Lương Giới (một bản đồ giác ngộ trong Thiền tông), gọi là “Cái hiển hiện trong Cái chân thật”. Giai đoạn này cũng có thể được mô tả như một Nền tảng Hữu thể hay Nguồn mang tính đại dương, vắng bóng cảm thức cá thể tính hay ngã cá nhân, như Thusness đã mô tả năm 2006:

“Như dòng sông chảy vào đại dương, cái ngã tan biến vào hư vô. Khi hành giả hoàn toàn rõ về bản chất huyễn ảo của cá thể tính, sự phân chia chủ thể–đối tượng không xảy ra. Người kinh nghiệm ‘AMness’ sẽ thấy ‘AMness trong mọi thứ’. Điều đó như thế nào?

Được giải thoát khỏi cá thể tính — đến và đi, sống và chết, mọi hiện tượng chỉ đơn thuần hiện ra và tan mất từ nền tảng AMness. AMness không được kinh nghiệm như một ‘thực thể’ trú ngụ ở đâu đó, không ở trong cũng không ở ngoài; đúng hơn, nó được kinh nghiệm như thực tại nền tảng để mọi hiện tượng diễn ra. Ngay cả trong khoảnh khắc lắng mất (cái chết), hành giả vẫn xác chứng trọn vẹn thực tại ấy; kinh nghiệm ‘Cái Thật’ rõ ràng hết mức có thể. Chúng ta không thể mất AMness ấy; đúng hơn, mọi sự chỉ có thể tan vào và tái hiện từ nó. AMness không hề chuyển động; không có đến và đi. “AMness” này là Thượng đế.

Hành giả tuyệt đối không nên lầm điều này là Phật tâm chân thật! “I AMness” là tánh biết nguyên sơ. Vì vậy nó quá choáng ngợp. Chỉ là chưa có ‘tuệ giác’ vào bản tánh rỗng Không của nó.” (Trích từ Buddha Nature is NOT "I Am")

Soh: Để chứng ngộ I AM, phương pháp trực tiếp nhất là Tự tham cứu, tự hỏi ‘Trước khi sinh ra, ta là ai?’ hoặc chỉ đơn giản ‘Ta là ai?’ Xem: What is your very Mind right now?, bài viết của tôi Beyond "Experience": A Comprehensive Guide to Self-Enquiry and the I AM Realization, Self Enquiry, Neti Neti and the Process of Elimination, chương về tự tham cứu trong The Awakening to Reality Practice Guide and AtR Guide - abridged version và Awakening to Reality: A Guide to the Nature of Mind, cùng sách điện tử miễn phí, Tips on Self Enquiry: Investigate Who am I, Not 'Ask' Who am I, The Direct Path to Your Real Self, văn bản ‘Who am I?’ của Ramana Maharshi (https://files.awakeningtoreality.com/who_am_I.pdf) và sách ‘Be As You Are’ của ngài, các văn bản và sách của Thiền sư Hư Vân mà bạn có thể đọc một ví dụ tại Essentials Of Chan Practice (Hua Tou/Self Enquiry), và các đề xuất sách khác về tự tham cứu trong Book Recommendations 2019 and Practice Advices hoặc các video YouTube này:

• https://www.youtube.com/watch?v=lCrWn_NueUg
• https://www.youtube.com/watch?v=783Gb4KbzGY
• https://www.youtube.com/watch?v=ymvj01q44o0
• https://youtu.be/BA8tDzK_kPI
• https://www.youtube.com/watch?v=Kmrh3OaHnQs

Mặc dù John Tan chưa phải là một Phật tử khi ông chứng ngộ I AM, đây cũng là một chứng ngộ sơ khởi quan trọng đối với nhiều hành giả Phật giáo. (Nhưng với một số người, khía cạnh Hiện Tiền sáng tỏ chỉ hiển lộ muộn hơn trên đường tu). Như John Tan từng nói: “Đầu tiên là trực tiếp xác chứng tâm hay thức 明心 (Soh: nhận ra Tâm). Có con đường trực tiếp như đốn ngộ trong Thiền đối với bản tâm nguyên sơ, hoặc trực chỉ rigpa trong Mahamudra hoặc Dzogchen, hoặc tự tham cứu trong Advaita — sự tri nhận trực tiếp, tức thời, không qua trung gian, về ‘thức’. Chúng đều là một.

Tuy nhiên đó không phải là chứng ngộ tánh Không.” Nó cũng là “tâm sáng tỏ” như được giải thích trong Phật giáo Theravada và bởi các vị thầy như Ajahn Brahmavamso (xem: https://www.awakeningtoreality.com/2021/09/seven-stages-and-theravada.html). Cần lưu ý rằng I AM được nói đến trong chứng ngộ I AM hoàn toàn không liên quan đến Asmi-māna: nghĩa đen là ‘ngã mạn “tôi là”’, vì đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa I AM là chứng ngộ cuối cùng trong bất kỳ truyền thống Phật giáo nào, như đã giải thích trong Recognizing Rigpa vs Realizing Emptiness, and the Different Modalities of Rigpa - https://www.awakeningtoreality.com/2020/09/the-degrees-of-rigpa.html

Cá nhân tôi, việc tự hỏi ‘Trước khi sinh ra, ta là ai?’ trong hai năm đã dẫn đến sự xác quyết không nghi ngờ về Hữu thể, tức chứng ngộ Tự Ngã. Cần lưu ý rằng rất thường khi, một người có những thoáng thấy và kinh nghiệm về I AM, hoặc sự rộng mở sống động, hoặc một nhận biết nào đó về việc là người quan sát; nhưng tất cả những điều ấy không phải là chứng ngộ I AM của Giai đoạn 1 Thusness, cũng không phải chứng ngộ Giai đoạn 1 chỉ đơn thuần là một trạng thái sáng rõ. Tự tham cứu sẽ dẫn đến chứng ngộ không nghi ngờ. Tôi đã có những thoáng thấy I AM lúc có lúc không trong ba năm trước khi đạt chứng ngộ Tự Ngã không nghi ngờ vào tháng 2 năm 2010, điều mà tôi đã viết trong mục nhật ký đầu tiên của sách điện tử miễn phí. Về các khác biệt, xem I AM Experience/Glimpse/Recognition vs I AM Realization (Certainty of Being) và điểm đầu tiên trong Realization and Experience and Non-Dual Experience from Different Perspectives

Để tiến xa hơn sau chứng ngộ I AM, hãy tập trung vào Four Aspects of I AM, quán chiếu hai bài kệ vô ngã trong On Anatta (No-Self), Emptiness, Maha and Ordinariness, and Spontaneous Perfection và Two Types of Nondual Contemplation

Nhiều người tôi biết (bao gồm cả chính Thusness) đã hoặc đang mắc kẹt ở Giai đoạn 1–3 trong nhiều thập kỷ hoặc cả đời mà không tiến triển nhiều do thiếu những chỉ điểm và hướng dẫn rõ ràng; nhưng bằng cách theo lời khuyên của Thusness về bốn khía cạnh và quán chiếu vô ngã (anatta), tôi đã có thể tiến từ chứng ngộ Giai đoạn 1 đến Giai đoạn 5 trong chưa đầy một năm, vào năm 2010.

Giai đoạn 2: Kinh nghiệm “I AM là tất cả”

Dường như kinh nghiệm của tôi được nhiều giáo lý Advaita và Hindu hậu thuẫn. Nhưng sai lầm lớn nhất của tôi là khi tôi nói chuyện với một người bạn Phật tử. Anh ấy kể cho tôi về giáo lý vô ngã, về không có ‘tôi’. Tôi lập tức bác bỏ giáo lý ấy vì nó trực tiếp mâu thuẫn với điều tôi đã kinh nghiệm. Tôi đã vô cùng bối rối trong một thời gian và không thể hiểu vì sao Đức Phật lại dạy giáo lý này, tệ hơn nữa, lại đặt nó thành một Pháp ấn. Cho đến một ngày, tôi kinh nghiệm mọi thứ hòa nhập vào ‘Tôi’, nhưng bằng cách nào đó lại không có ‘tôi’. Nó giống như một “cái Tôi không có ‘tôi’”. Tôi phần nào chấp nhận ý niệm ‘không tôi’, nhưng vẫn khăng khăng rằng Đức Phật lẽ ra không nên nói theo cách đó...

Kinh nghiệm ấy thật tuyệt diệu, như thể tôi hoàn toàn được giải phóng, một sự buông xả trọn vẹn không biên giới. Tôi tự nhủ: “Tôi hoàn toàn tin chắc rằng mình không còn bối rối nữa”, nên tôi viết một bài thơ (đại khái như dưới đây),

Ta là mưa
Ta là bầu trời
Ta là ‘sắc xanh’
Màu của bầu trời
Không gì thật hơn cái Ta
Vì vậy, Phật ơi, Ta là Ta.

Có một câu diễn tả kinh nghiệm này — Bất cứ khi nào và bất cứ nơi đâu CÓ, cái CÓ ấy là Tôi. Câu này giống như một câu thần chú đối với tôi. Tôi thường dùng nó để dẫn mình trở lại kinh nghiệm Hiện Tiền.

Phần còn lại của hành trình là sự khai mở và tinh luyện thêm kinh nghiệm về Hiện Tiền Toàn Thể này, nhưng bằng cách nào đó luôn có một sự nghẽn lại, một ‘cái gì đó’ ngăn tôi tái nắm bắt kinh nghiệm ấy. Đó là sự bất lực trong việc hoàn toàn ‘chết’ vào Hiện Tiền toàn thể.

Bình luận của Soh: Đoạn trích sau sẽ làm rõ giai đoạn này:
“Đó là đưa I AM này vào mọi thứ. I AM là cái I trong bạn. Cái I trong con mèo, cái I trong con chim. I AM là ngôi thứ nhất trong mọi người và mọi sự. I. Đó là giai đoạn thứ hai của tôi. Rằng cái I là tối hậu và phổ quát.” - John Tan, 2013

Giai đoạn 3: Đi vào một trạng thái hư vô

Bằng cách nào đó, có cái gì đó đang chặn dòng chảy tự nhiên của tinh túy sâu thẳm nhất của tôi và ngăn tôi sống lại kinh nghiệm ấy. Hiện Tiền vẫn có đó, nhưng không còn cảm thức ‘toàn thể’. Cả về lý trí lẫn trực giác, rõ ràng ‘tôi’ chính là vấn đề. Chính ‘tôi’ đang ngăn chặn; chính ‘tôi’ là giới hạn; chính ‘tôi’ là ranh giới, nhưng vì sao tôi không thể loại bỏ nó? Lúc đó tôi chưa nghĩ đến việc phải khảo sát bản tánh của tánh biết và tánh biết là gì. Thay vào đó, tôi quá bận tâm với nghệ thuật đi vào một trạng thái quên lịm để loại bỏ cái ‘tôi’... Điều này tiếp diễn trong hơn 13 năm (dĩ nhiên trong khoảng thời gian đó cũng có nhiều sự kiện nhỏ khác, và kinh nghiệm hiện tiền toàn thể đã xảy ra nhiều lần, nhưng với những khoảng cách dài vài tháng)…

Tuy nhiên, tôi đi đến một hiểu biết quan trọng –
Cái ‘tôi’ là nguyên nhân gốc rễ của mọi sự giả tạo; tự do chân thật nằm trong tính tự phát. Buông mình vào hư vô trọn vẹn và mọi thứ đơn giản tự là như vậy.

Bình luận của Soh:

Dưới đây là điều Thusness đã viết cho tôi về Giai đoạn 3 khi tôi đang có một số thoáng thấy của Giai đoạn 1 và 2 vào năm 2008,

“Liên kết ‘cái chết của cái tôi’ với tính sáng tỏ sống động trong kinh nghiệm của bạn là quá sớm. Điều này sẽ dẫn bạn vào các quan điểm sai lầm, vì cũng có kinh nghiệm của những hành giả theo cách hoàn toàn quy phục hoặc loại bỏ (buông rơi), như các hành giả Đạo gia. Có thể xảy ra một kinh nghiệm hỷ lạc sâu xa vượt xa những gì bạn đã kinh nghiệm. Nhưng trọng tâm không phải là tính sáng tỏ, mà là không dụng công, tự nhiên và tự phát. Trong sự buông bỏ hoàn toàn, không có ‘tôi’; cũng chẳng cần biết bất cứ điều gì; thật ra ‘tri thức’ được xem là một chướng ngại. Hành giả buông rơi tâm, thân, tri thức... mọi thứ. Không có tuệ giác, không có tính sáng tỏ; chỉ có sự cho phép trọn vẹn để bất cứ điều gì xảy ra thì tự xảy ra theo cách của nó. Tất cả các giác quan, kể cả thức, đều đóng lại và hoàn toàn bị thu nhiếp. Sự biết về ‘bất cứ điều gì’ chỉ có sau khi xuất khỏi trạng thái đó.

Một bên là kinh nghiệm về tính sáng tỏ sống động, còn bên kia là một trạng thái mê lịm hay quên lịm. Vì vậy không thích hợp khi liên hệ sự tan biến hoàn toàn của ‘tôi’ chỉ với những gì bạn đã kinh nghiệm.”

Cũng xem bài viết này để đọc các bình luận về Giai đoạn 3: https://www.awakeningtoreality.com/2019/03/thusnesss-comments-on-nisargadatta.html

Tuy nhiên, chỉ ở Giai đoạn 4 và 5 của Thusness, người ta mới nhận ra rằng cách tự nhiên và không dụng công để buông bỏ ngã hay Tự Ngã là qua chứng ngộ và hiện thực hóa vô ngã như một tuệ giác, chứ không phải qua việc đi vào một trạng thái đặc biệt hay biến đổi như xuất thần, tam-muội, định nhập hay quên lịm. Như Thusness từng viết,

“...dường như cần phải đặt vào rất nhiều nỗ lực — nhưng thật ra không phải vậy. Toàn bộ thực hành hóa ra là một tiến trình tháo gỡ. Đó là tiến trình dần dần hiểu cách vận hành của bản tánh chúng ta, vốn từ đầu đã giải thoát nhưng bị che phủ bởi cảm thức ‘ngã’ luôn muốn duy trì, bảo vệ và mãi chấp thủ. Toàn bộ cảm thức về ngã là một sự ‘làm’. Bất cứ chúng ta làm gì, tích cực hay tiêu cực, vẫn là làm. Rốt ráo thì thậm chí không có cả một sự buông bỏ hay để mặc, vì đã luôn có sự tan rã và sinh khởi liên tục, và chính sự tan rã và sinh khởi liên tục ấy hóa ra là tự giải thoát. Không có ‘ngã’ hay ‘Tự Ngã’ này, không có ‘làm’; chỉ có sinh khởi tự phát.”

~ Thusness (nguồn: Non-dual and karmic patterns)

“...Khi một người không thể thấy sự thật của bản tánh chúng ta, mọi sự buông bỏ chẳng qua là một hình thức nắm giữ khác trá hình. Vì vậy nếu không có ‘tuệ giác’, sẽ không có sự giải phóng.... đó là một tiến trình thấy sâu dần. Khi được thấy, sự buông bỏ là tự nhiên. Bạn không thể ép mình từ bỏ cái ngã... đối với tôi thanh lọc luôn là những tuệ giác này... bản tánh bất nhị và tánh Không....”

Giai đoạn 4: Hiện Tiền như sự sáng rõ tựa gương

Tôi tiếp xúc với Phật giáo vào năm 1997. Không phải vì tôi muốn tìm hiểu thêm về kinh nghiệm ‘Hiện Tiền’, mà đúng hơn là giáo lý vô thường hòa khớp sâu sắc với những gì tôi đang trải nghiệm trong đời. Tôi đối diện với khả năng mất toàn bộ tài sản và còn hơn thế nữa do khủng hoảng tài chính. Vào thời điểm đó, tôi không hề biết rằng Phật giáo phong phú sâu xa đến vậy về khía cạnh ‘Hiện Tiền’. Mầu nhiệm của đời sống không thể được hiểu thấu; tôi tìm nơi nương tựa trong Phật giáo để xoa dịu nỗi buồn do khủng hoảng tài chính gây ra, nhưng hóa ra đó lại là chiếc chìa khóa còn thiếu để kinh nghiệm hiện tiền toàn thể.

Lúc đó tôi không còn quá kháng cự giáo lý ‘vô ngã’, nhưng ý niệm rằng mọi hiện hữu hiện tượng đều rỗng Không, không có một ‘ngã’ hay ‘Tự Ngã’ tự hữu vẫn chưa thật sự thấm vào tôi. Họ đang nói về ‘ngã’ như một nhân cách, hay ‘Tự Ngã’ như ‘Nhân Chứng Vĩnh Cửu’? Có phải chúng ta phải loại bỏ cả ‘Nhân Chứng’? Chính Nhân Chứng đó có phải cũng là một ảo tưởng khác?

Có suy nghĩ, không có người suy nghĩ
Có âm thanh, không có người nghe
Có khổ, không có người chịu khổ
Có hành động, không có người làm

Tôi đã thiền quán sâu sắc về ý nghĩa của bài kệ trên cho đến một ngày, đột nhiên tôi nghe ‘tongss…’, nó rõ ràng đến mức không còn gì khác, chỉ âm thanh và không gì khác! Và ‘tongs…’ vang vọng… Nó quá rõ ràng, quá sống động!

Kinh nghiệm ấy quá quen thuộc, quá thật và quá rõ. Đó chính là cùng một kinh nghiệm “I AM”… nó không có tư tưởng, không có khái niệm, không có trung gian, không có bất cứ ai ở đó, không có bất kỳ khoảng giữa nào… Nó là gì? NÓ là Hiện Tiền! Nhưng lần này nó không phải ‘I AM’, không phải đang hỏi ‘ta là ai’, không phải cảm giác thuần túy “I AM”, mà là ‘TONGSss….’, Âm thanh thuần túy…
Rồi đến Vị, chỉ Vị và không gì khác….
Tim đập…
Cảnh sắc…

Không còn khoảng cách ở giữa, không còn khoảng cách vài tháng để nó sinh khởi…
Chưa từng có một trạng thái nào để đi vào, không có cái ‘tôi’ nào để chấm dứt và nó chưa từng tồn tại
Không có điểm vào và điểm ra…
Không có Âm thanh ở ngoài kia hay ở trong đây…
Không có ‘tôi’ tách khỏi sự sinh và diệt…
Muôn mặt của Hiện Tiền…
Từng khoảnh khắc, Hiện Tiền khai mở…

Bình luận:

Đây là khởi đầu của việc thấy xuyên qua vô ngã. Tuệ giác vào vô ngã đã sinh khởi, nhưng kinh nghiệm bất nhị vẫn còn rất nhiều chất ‘Brahman’ hơn là ‘Sunyata’; thật ra, nó còn Brahman hơn bao giờ hết. Giờ đây “I AMness” được kinh nghiệm trong Tất cả.

Dẫu vậy, đây là một giai đoạn then chốt rất quan trọng, nơi hành giả kinh nghiệm một bước nhảy vọt trong tri giác, tháo mở nút thắt nhị nguyên. Đây cũng là tuệ giác then chốt dẫn đến sự chứng ngộ rằng “Tất cả là Tâm”, tất cả chỉ là Một Thực Tại này.

Khuynh hướng suy diễn ra một Thực Tại Tối Hậu hoặc Ý Thức Phổ Quát mà chúng ta là một phần của Thực Tại ấy vẫn còn mạnh một cách đáng ngạc nhiên. Trên thực tế, nút thắt nhị nguyên đã được tháo, nhưng sự ràng buộc của việc thấy các sự vật như có tự tánh thì chưa. Các nút thắt ‘nhị nguyên’ và ‘tự hữu’ ngăn cản việc kinh nghiệm trọn vẹn bản tánh Maha, rỗng Không và bất nhị của tánh biết nguyên sơ là hai ‘bùa mê tri giác’ rất khác nhau khiến ta mù lòa.

Tiểu mục “On Second Stanza” của bài viết "On Anatta (No-Self), Emptiness, Maha and Ordinariness, and Spontaneous Perfection" khai triển thêm tuệ giác này.

Bình luận của Soh:
Khởi đầu của chứng ngộ bất nhị và cánh cửa không cửa, không vào không ra. Người ta không còn tìm kiếm một trạng thái quên lịm để loại bỏ ngã như trong Giai đoạn 3, mà bắt đầu chứng ngộ và hiện thực hóa tính vốn đã luôn như vậy của vô ngã và bản tánh bất nhị của Tánh Biết. Tuy nhiên, Giai đoạn 4 vẫn có xu hướng rơi vào trường hợp hòa tan sự phân cách vào “Tất cả là Tự Ngã” thay vì thấy thức như dòng chảy đơn thuần của hiện tượng tính như ở Giai đoạn 5, do đó vẫn để lại dấu vết của một Tuyệt Đối.

Thusness viết vào năm 2005:

“Không có ‘ngã’, nhất thể lập tức được đạt đến. Chỉ có và luôn luôn là Isness này. Chủ thể vốn luôn là Đối tượng được quan sát. Đây là tam-muội chân thật mà không cần nhập định. Hiểu trọn vẹn sự thật này. Đó là con đường chân thật hướng đến giải thoát. Mỗi âm thanh, cảm giác, sự sinh khởi của thức đều quá rõ ràng, thật và sống động. Mỗi khoảnh khắc đều là tam-muội. Đầu ngón tay chạm vào bàn phím, một cách mầu nhiệm đã tạo ra xúc thức; đó là gì? Hãy cảm nhận toàn thể tính hiện hữu và tính chân thật. Không có chủ thể... chỉ Isness. Không có tư tưởng, thật sự không có tư tưởng và không có ‘ngã’. Chỉ Tánh Biết Thuần Khiết.”, “Làm sao ai có thể hiểu? Tiếng khóc, âm thanh, tiếng ồn là Phật. Tất cả là kinh nghiệm của Thusness. Muốn biết ý nghĩa chân thật của điều này, đừng giữ dù chỉ một dấu vết nhỏ nhất của ‘I’. Trong trạng thái tự nhiên nhất của sự không có ‘tôi’, Tất cả Là. Dù người ta nói cùng một câu, chiều sâu kinh nghiệm vẫn khác nhau. Không có ích gì khi thuyết phục bất kỳ ai. Có ai hiểu được không? Bất kỳ hình thức chối bỏ nào, bất kỳ kiểu phân chia nào, đều là chối bỏ Phật tánh. Nếu có dù chỉ một cảm thức nhỏ nhất về chủ thể, một người kinh nghiệm, chúng ta đã lỡ mất điểm then chốt. Tánh Biết Tự Nhiên là vô chủ thể. Sự sống động và sáng rõ. Cảm, nếm, thấy và nghe bằng toàn thể. Luôn luôn không có ‘I’. Cảm ơn Phật, Ngài thật sự biết. :)”

Giai đoạn 5: Không có gương đang phản chiếu

Không có gương đang phản chiếu
Từ trước đến nay chỉ có sự hiển hiện.
Tiếng vỗ của một bàn tay
Mọi thứ LÀ!

Trên thực tế, Giai đoạn 4 chỉ là kinh nghiệm không phân đôi giữa chủ thể–đối tượng. Tuệ giác ban đầu lóe ra từ bài kệ vô ngã là không có tự ngã, nhưng ở giai đoạn sau trong tiến trình của tôi, nó lại có vẻ giống như chủ thể–đối tượng trong một sự hợp nhất không thể tách rời, hơn là tuyệt đối không có chủ thể. Đây chính xác là trường hợp thứ hai trong Three levels of understanding Non-Dual. Tôi vẫn còn kinh ngạc trước sự nguyên sơ và sống động của các hiện tượng trong giai đoạn 4.

Giai đoạn 5 khá triệt để trong việc không có ai cả, và tôi gọi đây là vô ngã ở cả 3 khía cạnh — không có phân chia chủ thể–đối tượng, không có người làm, và vắng bóng tác nhân.

Điểm kích hoạt ở đây là sự thấy trực tiếp và triệt để rằng ‘tấm gương chẳng là gì ngoài một tư tưởng đang sinh khởi’. Với điều này, tính chắc đặc và toàn bộ sự huy hoàng của ‘Brahman’ sụp đổ hoàn toàn. Tuy vậy, không có tác nhân và chỉ đơn giản là một tư tưởng sinh khởi, hay một khoảnh khắc sống động của tiếng chuông vang, lại cảm thấy hoàn toàn đúng và giải thoát. Toàn bộ sự sống động và hiện tiền vẫn còn, cộng thêm một cảm thức tự do. Ở đây, sự hợp nhất giữa gương và phản chiếu được hiểu rõ là sai lầm; chỉ có phản chiếu sống động. Không thể có ‘hợp nhất’ nếu ngay từ đầu không có chủ thể. Chỉ trong sự nhớ lại vi tế, tức một tư tưởng nhớ lại một khoảnh khắc tư tưởng trước đó, người quan sát mới dường như tồn tại. Từ đây, tôi tiến về cấp độ thứ ba của bất nhị.

Bài kệ thứ nhất bổ sung và tinh luyện Bài kệ thứ hai để kinh nghiệm vô ngã trở nên triệt để và không dụng công, chỉ còn chim hót, tiếng trống, bước chân, bầu trời, núi, đi, nhai và nếm; không có bất kỳ nhân chứng nào ẩn náu ở đâu! ‘Mọi thứ’ là một tiến trình, sự kiện, hiển hiện và hiện tượng, không phải cái gì mang tính bản thể luận hay có tinh túy tự hữu.

Giai đoạn này là một kinh nghiệm bất nhị rất triệt để; có sự không dụng công trong bất nhị, và người ta nhận ra rằng trong thấy luôn luôn chỉ là cảnh sắc, và trong nghe luôn luôn chỉ là âm thanh. Chúng ta tìm thấy niềm vui chân thật trong sự tự nhiên và bình thường, như thường được diễn tả trong Thiền: ‘chẻ củi, gánh nước; xuân đến, cỏ mọc’. Về sự bình thường (xem "On Maha in Ordinariness"), điều này cũng phải được hiểu đúng. Một cuộc trò chuyện gần đây với Simpo tóm tắt điều tôi đang cố truyền đạt về sự bình thường. Simpo (Longchen) là một hành giả rất thấu suốt và chân thành; có một số bài viết rất chất lượng của ông về bất nhị trên trang web của ông Dreamdatum.

Vâng Simpo,

Bất nhị là bình thường vì không có giai đoạn ‘vượt ngoài’ nào để đạt đến. Nó chỉ có vẻ phi thường và huy hoàng như một hậu niệm do so sánh.

Dẫu vậy, kinh nghiệm Maha xuất hiện như “vũ trụ đang nhai” và tính tự phát của sự xảy ra nguyên sơ vẫn phải là Maha, tự do, vô biên và sáng rõ. Vì đó chính là như vậy và không thể khác. “Tính phi thường và huy hoàng” phát sinh từ so sánh cũng phải được phân biệt đúng với ‘cái đang là’ của bất nhị.

Mỗi khi sự co thắt xuất hiện, nó đã là một biểu hiện của ‘sự phân tách giữa người kinh nghiệm và kinh nghiệm’. Nói theo quy ước, có nhân ấy thì có quả ấy. Dù điều kiện là gì, do hoàn cảnh bất lợi, do sự nhớ lại vi tế để đạt đến một cảm giác dễ chịu nào đó, hay do cố sửa một sự chia tách tưởng tượng, chúng ta phải xem như tuệ giác ‘bất nhị’ chưa thấm khắp toàn bộ con người mình như cách ‘khuynh hướng nghiệp phân chia’ thấm vào. Chúng ta chưa đón nhận bất cứ điều gì đang hiện hữu một cách không sợ hãi, cởi mở và không dè dặt. :-)

Chỉ là quan điểm của tôi, một chia sẻ bình dị.

Các hành giả đến mức này thường quá phấn khích và tin rằng giai đoạn này là cuối cùng; thật ra nó có vẻ như một kiểu chung cục giả tạo. Nhưng đây là một hiểu lầm. Không thể nói gì nhiều. Hành giả cũng sẽ tự nhiên được dẫn vào viên mãn tự phát mà không đi xa hơn trong việc làm rỗng các uẩn. :-)

Để đọc thêm bình luận: http://buddhism.sgforums.com/forums/1728/topics/210722?page=6

Bình luận:

Sự buông rơi đã triệt để, trung tâm đã biến mất. Trung tâm chẳng qua là một khuynh hướng nghiệp vi tế muốn phân chia. Một cách diễn đạt thi vị hơn là “âm thanh nghe, cảnh sắc thấy, bụi là gương.” Chính các hiện tượng thoáng qua từ xưa đã là tấm gương; chỉ một kiến chấp nhị nguyên mạnh mẽ mới ngăn cản sự thấy này.

Rất thường, cần nhiều chu kỳ tinh luyện tuệ giác để làm cho bất nhị bớt mang tính ‘tập trung’ và trở nên ‘không dụng công’ hơn. Điều này liên quan đến việc kinh nghiệm tính không chắc đặc và tính tự phát của kinh nghiệm. Tiểu mục “On First Stanza” của bài viết "On Anatta (No-Self), Emptiness, Maha and Ordinariness, and Spontaneous Perfection" khai triển thêm giai đoạn tuệ giác này.

Ở giai đoạn này, chúng ta phải rõ rằng làm rỗng chủ thể chỉ dẫn đến bất nhị, và cần tiếp tục làm rỗng các uẩn, 18 giới. Điều này có nghĩa là phải thâm nhập sâu hơn vào bản tánh rỗng Không của 5 uẩn và 18 giới qua duyên khởi và tánh Không. Nhu cầu thực thể hóa một Brahman Phổ Quát được hiểu là khuynh hướng nghiệp muốn ‘làm rắn chắc’ các kinh nghiệm. Điều này dẫn đến sự hiểu biết về bản tánh rỗng Không của hiện tiền bất nhị.

Giai đoạn 6: Bản tánh của Hiện Tiền là rỗng Không

Giai đoạn 4 và 5 là các sắc độ xám của việc thấy xuyên qua chủ thể rằng nó không thật sự tồn tại (vô ngã), chỉ có các uẩn. Tuy nhiên, ngay cả các uẩn cũng rỗng Không (Heart Sutra). Điều này nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng thường thì ngay cả một hành giả đã chín muồi kinh nghiệm vô ngã (như ở giai đoạn 5) vẫn bỏ lỡ tinh túy của nó.

Như tôi đã nói trước đó, giai đoạn 5 quả thật có vẻ là cuối cùng và nhấn mạnh thêm điều gì cũng vô ích. Việc người ta có tiếp tục khảo sát bản tánh rỗng Không này của Hiện Tiền và đi vào thế giới Maha của như thị hay không sẽ tùy thuộc các duyên của chúng ta.

Để xem một tuyển tập truyền thông tập trung của John Tan về sự hợp nhất được kinh nghiệm giữa duyên khởi và tánh Không, xem: Video YouTube và bản ghi âm của John Tan: Sự hợp nhất giữa duyên khởi và tánh Không.

Đến điểm này, cần rõ ràng về Tánh Không không phải là gì để tránh hiểu lầm:

• Tánh Không không phải là một chất thể
• Tánh Không không phải là một nền tảng hay hậu cảnh
• Tánh Không không phải là ánh sáng
• Tánh Không không phải là thức hay tánh biết
• Tánh Không không phải là Tuyệt Đối
• Tánh Không không tự tồn tại
• Các đối tượng không được cấu thành bởi Tánh Không
• Các đối tượng không sinh khởi từ Tánh Không
• Tánh Không của “tôi” không phủ nhận “tôi”
• Tánh Không không phải là cảm giác phát sinh khi không có đối tượng nào xuất hiện trong tâm
• Thiền quán về Tánh Không không phải là làm cho tâm yên lặng

Nguồn: Non-Dual Emptiness Teaching

Và tôi muốn thêm rằng,

Tánh Không không phải là một con đường thực hành
Tánh Không không phải là một dạng quả chứng

Tánh Không là ‘bản tánh’ của mọi kinh nghiệm. Không có gì để đạt hay thực hành. Điều chúng ta phải chứng ngộ là bản tánh rỗng Không này, bản tánh ‘không thể nắm bắt’, ‘không thể định vị’ và ‘tương liên’ của mọi sinh khởi sống động. Tánh Không sẽ hiển lộ rằng không chỉ không có ‘ai’ trong tánh biết nguyên sơ, mà cũng không có ‘ở đâu’ và ‘khi nào’. Dù là ‘Tôi’, ‘Ở đây’ hay ‘Bây giờ’, tất cả chỉ là những ấn tượng duyên khởi tùy theo nguyên lý điều kiện tính.

Khi cái này có, cái kia có.
Với sự sinh khởi của cái này, cái kia sinh khởi.
Khi cái này không có, cái kia cũng không có.
Với sự chấm dứt của cái này, cái kia chấm dứt.

Chiều sâu của nguyên lý điều kiện tính bốn câu này không nằm ở lời chữ. Để xem phần trình bày lý thuyết hơn, xem Non-Dual Emptiness Teachings của Dr. Greg Goode; để xem phần tường thuật kinh nghiệm hơn, xem tiểu mục “On Emptiness” và “On Maha” trong bài viết “On Anatta (No-Self), Emptiness, Maha and Ordinariness, and Spontaneous Perfection”.

Bình luận:

Ở đây, thực hành được hiểu rõ không phải là đuổi theo tấm gương cũng không phải là trốn khỏi phản chiếu maya; mà là triệt để ‘thấy’ ‘bản tánh’ của phản chiếu. Thấy rằng thật sự không có tấm gương nào ngoài sự phản chiếu đang diễn ra do bản tánh rỗng Không của chúng ta. Cũng không có tấm gương nào để bám vào như thực tại nền tảng, hay một maya nào để trốn thoát. Vượt ngoài hai cực đoan này là Trung đạo — trí tuệ Bát-nhã thấy rằng maya chính là Phật tánh của chúng ta.

Gần đây An Eternal Now đã cập nhật một số bài viết rất chất lượng mô tả tốt hơn kinh nghiệm Maha của như thị. Hãy đọc các bài sau:

- Emancipation of Suchness
- Buddha-Dharma: A Dream in a Dream

Ba tiểu mục cuối (“On Emptiness”, “On Maha in Ordinariness”, “Spontaneous Perfection”) của bài viết "On Anatta (No-Self), Emptiness, Maha and Ordinariness, and Spontaneous Perfection" khai triển giai đoạn tuệ giác tánh Không này và sự tiến bộ dần dần trong việc làm chín muồi kinh nghiệm thành cách thức thực hành không dụng công. Điều quan trọng là biết rằng ngoài kinh nghiệm về tính không thể tìm thấy và không thể nắm bắt của tánh Không, tính tương liên của mọi thứ tạo nên kinh nghiệm Maha cũng quý báu không kém.

Giai đoạn 7: Hiện Tiền vốn tự viên thành

Sau nhiều chu kỳ tinh luyện thực hành và tuệ giác, chúng ta sẽ đi đến sự chứng ngộ này:

Vô ngã là một ấn, không phải một giai đoạn.
Tánh Biết vốn luôn bất nhị.
Các hiện tướng vốn luôn bất sinh.
Mọi pháp đều ‘tương liên’ và về bản tánh là Maha.

Tất cả luôn luôn và vốn đã như vậy. Chỉ các kiến chấp nhị nguyên và tự hữu mới che mờ những sự kiện kinh nghiệm này; vì thế điều thật sự cần là chỉ đơn giản kinh nghiệm bất cứ điều gì sinh khởi một cách cởi mở và không dè dặt (xem mục “On Spontaneous Perfection”). Tuy nhiên điều này không biểu thị sự kết thúc của thực hành; thực hành chỉ chuyển thành năng động và dựa trên các duyên cùng sự hiển hiện. Nền tảng và con đường thực hành trở nên không thể phân biệt.

Bình luận:

Toàn bộ bài viết On Anatta (No-Self), Emptiness, Maha and Ordinariness, and Spontaneous Perfection có thể được xem như những cách tiếp cận khác nhau hướng đến sự chứng ngộ rốt ráo bản tánh vốn đã viên mãn và không tạo tác của tánh biết này.